100 ár frá fæðingu Thorbjørns Egner

Í tilefni af því að í dag, 12. desember, eru 100 ár liðin frá fæðingu norska barnabóka og leikritahöfundarins Thorbjørns Egner, stendur Landsbókasafnið – Háskólasafn,

egner

Í tilefni af því að í dag, 12. desember, eru 100 ár liðin frá fæðingu norska barnabóka og leikritahöfundarins Thorbjørns Egner, stendur Landsbókasafnið – Háskólasafn, í samvinnu við sendiráð Noregs, Nasjonalbibliteket í Osló, Þjóðleikhúsið og Leikminjasafnið, fyrir sýningu tengdri Egner en hann, auk þess að semja verkin og tónlistina við þau, hannaði hann gjarnan búninga, leikmyndir og kynningarefni fyrir verkin sín. Sýningin er í Þjóðarbókhlöðunni og hefst kl. 15.30. Á opnunni munu Ingibjörg Steinunn Sverrisdóttir landsbókavörður, Jón Viðar Jónsson leiklistarfræðingur og Dag Wernø Holter sendiherra Noregs flytja ávarp.

Thorbjørn Egner fæddist í einu af eldri hverfum Oslóar 12. desember 1912. Hann var menntaður í myndlist og starfaði lengi við auglýsingagerð og myndskreytingar. Snemma á stríðsárunum fór Egner að semja sögur fyrir börn. Hann átti að baki yfir tuttugu barnabækur þegar elsta verkið í þessu safni, sagan um Karíus og Baktus, kom út í Noregi 1949. Egner heillaðist ungur af leiklist, samdi leikþætti og bjó til leikbrúður þegar á námsárum sínum. Bækur hans urðu til þess að hann var ráðinn við barnatíma norska ríkisútvarpsins 1946. Þar heyrðust raddir þeirra Karíusar og Baktusar, Mikka refs og Soffíu frænku fyrst.

Egner var fjölhæfur maður. Hann skrifaði sögur og leikrit, samdi vísur og sönglög, teiknaði og málaði myndir í bækur sínar og leikmyndir og búninga fyrir sviðsetningar á verkum sínum. Hann tók einnig saman lestrarbækur fyrir skóla og var mikilvirkur þýðandi. Þegar sögur hans tóku að umbreytast í leiksýningar í Noregi seint á sjötta áratug 20. aldar var Egner allt í öllu; teiknaði búninga, hannaði leikmynd og bjó til plaköt.

Thorbjørn Egner lést á aðfangadag jóla árið 1990 og átti þá að baki fjölskrúðugan feril. Þá var hann löngu orðinn þjóðkunnur maður í heimalandi sínu og vinsæll víða, m.a. hér á landi. Verk hans og persónur lifa góðu lífi eins og sviðsuppfærslur Þjóðleikhússins á Dýrunum í Hálsaskógi og Karíusi og Baktusi árið 2012 sýna. Hulda Valtýsdóttir þýddi bæði leikrit Egners og barnabækur og Kristján frá Djúpalæk þýddi ljóðin. Bækurnar um Karíus og Baktus, Kardemommubæinn og Dýrin í Hálsaskógi hafa verið vinsælar hér á landi um áratugaskeið sem og plötur og hljómdiskar með leikritunum sem voru hljóðrituð í Ríkisútvarpinu. Allt þetta efni er varðveitt í Landsbókasafni Íslands – Háskólabókasafni.

Samstarf Egners við Þjóðleikhúsið var gott og langt. Hann kom til landsins vorið 1961 er sýningum var að ljúka á Kardemommubænum og ferðaðist þá um landið. Egner gerði leikmynd og búninga við nokkrar sýningar á eigin verkum í Þjóðleikhúsinu, og gaf Þjóðleikhúsinu búninga- og leikmyndateikningar sínar. Fyrir fyrstu uppsetninguna á Kardemommubænum 1959 útbjó hann vinnuteikningar af sviðinu, leikmunalista og nákvæma lýsingu á sviðsbúnaði. Þegar sviðsetningin var endurvakin 1965 stofnaði hann sjóð fyrir listamenn við Þjóðleikhhúsið sem hefur styrkt þá marga til utanfarar. Þegar Egner var orðinn aldraður gaf hann til allrar framtíðar höfundarlaun sín af sviðsetninugm verka sinna til Þjóðleikhússin og skyldu þau renna til Egner-sjóðsins.

Sviðsetning Þjóðleikhússins á Dýrunum í Hálsaskógi í nóvember 1962 var heimsfrumsýning þar sem leikarar fóru með hlutverkin, en áður hafði verkið verið flutt í brúðuleikhúsi í Noregi. Um þessar mundir eru því liðin 50 ár frá frumuppfærslunni á þeirri sýningu.

Tengdir póstar

Addamsfjölskyldan hjá Leikflokknum

Leikflokkur Húnaþings vestra sýnir gamansöngleikinn Addams fjölskyldan um páskana 2026. Leikstjóri og þýðandi er Sigurður Líndal og danshöfundur er Benjamin

Alþjóðaleikhúsdagurinn 27. mars – Kveðja frá BÍL og NEATA

Bandalag íslenskra leikfélaga óskar leikhúsfólki gleði, friðar og sköpunarkrafts á degi leikhússins. Ásamt vinum okkar í NEATA sendum við þessa

Vífið í Fjallabyggð

Leikfélag Fjallabyggðar frumsýnir Með vífið í lúkunum eftir Ray Cooney sun. 29. mars. Verkið fjallar um John Smith sem er

Feedback as Dialogue in Amateur Theatre

Alþjóðaáhugaleikhússamtökin standa fyrir fyrirlestrum af ýmsu tagi og lau. 28. mars kl. 13.00 að íslenskum tíma verður haldið „Masterclass“ á

Fjöllin vakna hjá Hugleik

Nýjasta uppfærsla Leikfélagsins Hugleiks verður frumsýnd í Hugleikhúsinu, Langholtsvegi 109-111, fimmtudaginn 19. mars. Fjöllin vakna heitir sýningin og er samsköpunarsýning

Skilaboðaskjóðan á Selfossi

Leikfélag Selfoss sýnir um þessar mundir Skilaboðaskjóðuna eftir Þorvald Þorsteinsson í leikstjórn Gunnars Inga Gunnsteinssonar. Frumsýnt var 27. febrúar við

Síðasta partýið í Kópavogi

Leikfæélag Kópavogs frumsýnir Síðasta partýið eftir Aðalstein Jóhannsson fimmtudaginn 12. mars. Síðasta partýið í blokkinni hefur verið haldið. Íbúarnir eru

Rocky Horror á Húsavík

Leikfélag Húsavíkur frumsýnir söngleikinn Rocky Horror laugardaginn 14. mars kl. 16:00 . Richard O’Brien er höfundur verksins og þýðingin sem

Heilsugæslan hápólitískur gamanleikur 

Kómedíuleikhúsið og Í einni sæng frumsýna gamanleikinn Heilsugæsluna í Tjarnarbíó í kvöld, fimmtudaginn 12. mars. Um er að ræða hápólitískan

Áhugaleikhúsin eru alvöru fjársjóður

Hildur Eir Bolladóttir skrifar um Átta konur hjá Leikfélagi Hörgdæla Á Melum í Hörgárdal er verið að sýna glæpa gamanleikinn

Gleðilega hátíð! frumsýnt á Höfn

Leikfélag Hornafjarðar frumsýnir leikritið Gleðilega hátíð! laugardaginn 14. mars í Mánagarði. Sýningin er bráðskemmtilegur gamanleikur þar sem allt sem mögulegt

Ævintýrabókin – mikil gleði, gott í hjartað og bráðfyndið.

Júlíus Júlísson skrifar um Ævintýrabókina hjá Leikfélagi Dalvíkurbyggðar Föstudaginn 6. mars, frumsýndi Leikfélag Dalvíkurbyggðar í Ungó Ævintýrabókina eftir Pétur Eggerz.

Leiklistarskóli BÍL 2026 – skráning hefst 1. mars

Námsskrá Leiklistarskóla BÍL sumarið 2026 hefur nú verið birt. Boðið verður upp á 4 spennandi námskeið að þessu sinni; Leiklist

Hlátur, gleði og tempó

Pétur Guðjónsson fjallar um sýningu Freyvangsleikhússins á Tom, Dick og Harry Tom, Dick og Harry segir frá hjónunum Tom og

Post-3

(Sjá umsóknarform neðst á síðunni) Námskeið í leikhúsförðun og gervagerð 24.-25. janúar 2026. Leiklistarskóli Bandalags íslenskra leikfélaga býður upp á

Post-2

(Sjá umsóknarform neðst á síðunni) Námskeið í leikhúsförðun og gervagerð 24.-25. janúar 2026. Leiklistarskóli Bandalags íslenskra leikfélaga býður upp á

test-1

(Sjá umsóknarform neðst á síðunni) Námskeið í leikhúsförðun og gervagerð 24.-25. janúar 2026. Leiklistarskóli Bandalags íslenskra leikfélaga býður upp á